در مسیر پرپیچوخم سرمایهگذاری، جایی که هر تصمیمی میتواند سرنوشت پروژهها را رقم بزند، داشتن یک راهنمای کارآمد و قابلاعتماد، امری حیاتی است. این راهنما، چیزی نیست جز یک طرح توجیهی جامع و دقیق، که به مثابه یک نقشه راه طلایی، مسیر موفقیت را برای پروژههای سرمایهگذاری هموار میسازد. طرح توجیهی، سندی است که تمامی ابعاد یک پروژه را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار میدهد؛ از جنبههای فنی و مالی گرفته تا ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی. این سند، نه تنها به عنوان یک ابزار تحلیلی برای سرمایهگذاران و مدیران عمل میکند، بلکه به عنوان یک ابزار ارتباطی، اطلاعات کلیدی پروژه را به ذینفعان مختلف ارائه میدهد. بدون یک طرح توجیهی قوی و متقاعدکننده، جذب سرمایه و کسب حمایت از ذینفعان، به مراتب دشوارتر خواهد بود.
فرض کنید قصد دارید یک مزرعه پرورش ماهی قزلآلا راهاندازی کنید. بدون یک طرح توجیهی، چگونه میتوانید مطمئن شوید که بازار مناسبی برای محصولات شما وجود دارد؟ آیا میتوانید هزینههای تولید را به طور دقیق برآورد کنید؟ آیا میتوانید سودآوری پروژه را تضمین کنید؟ پاسخ به این سوالات و بسیاری از سوالات دیگر، تنها از طریق یک طرح توجیهی جامع و دقیق امکانپذیر است. طرح توجیهی، با بررسی دقیق بازار، تحلیل رقبا، برآورد هزینهها و درآمدها، ارزیابی ریسکها و ارائه راهکارهای مدیریتی، به شما کمک میکند تا تصمیمات آگاهانهتری بگیرید و احتمال موفقیت پروژه خود را به حداکثر برسانید. یک طرح توجیهی حرفهای، نهتنها ابزاری برای تصمیمگیری داخلی، بلکه یک سند بازاریابی قدرتمند است که میتواند اعتماد سرمایهگذاران و وامدهندگان را جلب کند.
طرح توجیهی، فراتر از یک سند، یک فرآیند استراتژیک است. فرآیندی که در آن، شما به طور سیستماتیک و منطقی، تمام جوانب پروژه خود را مورد بررسی قرار میدهید و نقاط قوت و ضعف آن را شناسایی میکنید. این فرآیند، به شما کمک میکند تا دیدگاهی واقعبینانه نسبت به پروژه خود داشته باشید و از تصمیمات عجولانه و غیرمنطقی پرهیز کنید. یک طرح توجیهی خوب، نه تنها برای سرمایهگذاران و بانکها، بلکه برای خود شما نیز یک ابزار ارزشمند است. این سند، به شما کمک میکند تا اهداف خود را به طور واضح تعریف کنید، استراتژیهای مناسب را برای دستیابی به این اهداف تدوین کنید، و عملکرد خود را به طور منظم ارزیابی کنید. یک طرح توجیهی جامع، باید شامل تحلیل SWOT (نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهدیدها) باشد تا به شما کمک کند تا مزیت رقابتی خود را در بازار شناسایی کنید.
طرح توجیهی، در واقع، یک داستان است. داستانی که شما درباره پروژه خود تعریف میکنید. این داستان، باید جذاب، منطقی، و مبتنی بر واقعیت باشد. شما باید بتوانید با استفاده از دادهها و اطلاعات دقیق، سرمایهگذاران و بانکها را متقاعد کنید که پروژه شما ارزش سرمایهگذاری دارد. یک طرح توجیهی خوب، نه تنها به شما کمک میکند تا سرمایه مورد نیاز خود را جذب کنید، بلکه به شما کمک میکند تا اعتماد به نفس خود را افزایش دهید و با اطمینان بیشتری به سمت اهداف خود حرکت کنید. این داستان باید به سوالات کلیدی سرمایهگذاران پاسخ دهد: چرا این پروژه ارزشمند است؟ چه بازدهی خواهد داشت؟ و چه ریسکهایی دارد؟
از سوی دیگر، عدم وجود یک طرح توجیهی مناسب، میتواند عواقب جبرانناپذیری را به دنبال داشته باشد. هدر رفت منابع مالی، اتلاف زمان، از دست دادن فرصتها، و در نهایت، شکست پروژه، تنها بخشی از این عواقب هستند. پروژههایی که بدون طرح توجیهی آغاز میشوند، معمولاً در مواجهه با چالشهای غیرمنتظره، دچار سردرگمی و آشفتگی میشوند و از مسیر اصلی خود منحرف میشوند. به همین دلیل، اکیداً توصیه میشود که پیش از شروع هرگونه فعالیت اقتصادی یا سرمایهگذاری، تهیه یک طرح توجیهی دقیق و جامع را در اولویت قرار دهید. حتی اگر ایده شما بسیار جذاب و نوآورانه به نظر برسد، باز هم به یک طرح توجیهی نیاز دارید تا اطمینان حاصل کنید که قابل اجرا و سودآور است.
اصول طلایی و فرآیند نگارش طرح توجیهی تخصصی
نگارش یک طرح توجیهی تخصصی، یک هنر و یک علم است. این فرآیند، نیازمند دانش، تجربه، و دقت فراوان است. برای نگارش یک طرح توجیهی موفق، باید اصول و قواعد خاصی را رعایت کنید و از یک فرآیند منظم و گام به گام پیروی کنید. در ادامه، به برخی از مهمترین اصول و مراحل نگارش طرح توجیهی تخصصی اشاره میکنیم:
-
تعریف دقیق ایده یا پروژه:
اولین قدم در نگارش طرح توجیهی، تعریف دقیق ایده یا پروژه است. شما باید به طور واضح و مشخص، توضیح دهید که پروژه شما چیست، چه هدفی را دنبال میکند، و چه نیازی را برآورده میکند. همچنین، باید مشخص کنید که بازار هدف شما کیست، چه کسانی مشتریان شما خواهند بود، و چه مزیتی نسبت به رقبا دارید. برای مثال، اگر قصد دارید یک اپلیکیشن موبایل برای آموزش زبان انگلیسی طراحی کنید، باید به طور دقیق مشخص کنید که این اپلیکیشن چه ویژگیهایی خواهد داشت، چه کسانی مخاطبان آن خواهند بود، و چه تفاوتی با سایر اپلیکیشنهای مشابه دارد. این تعریف باید شامل یک بیانیه ماموریت واضح و یک چشمانداز بلندمدت برای پروژه باشد.
-
مطالعات بازار:
پس از تعریف پروژه، باید مطالعات بازار را آغاز کنید. در این مرحله، باید اطلاعات دقیقی درباره بازار هدف خود جمعآوری کنید. این اطلاعات، شامل اندازه بازار، نرخ رشد بازار، روندها و الگوهای بازار، رقبا، و نیازهای مشتریان است. شما میتوانید این اطلاعات را از طریق منابع مختلفی مانند گزارشهای تحقیقات بازار، مقالات علمی، مصاحبه با متخصصان، و نظرسنجی از مشتریان جمعآوری کنید. برای مثال، اگر قصد دارید یک رستوران جدید راهاندازی کنید، باید اطلاعات دقیقی درباره تعداد رستورانهای موجود در منطقه، نوع غذاهای مورد علاقه مردم، قیمتهای رایج، و سطح رضایت مشتریان جمعآوری کنید. همچنین، باید تحلیل PESTLE (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، تکنولوژیکی، قانونی و زیستمحیطی) را انجام دهید تا عوامل خارجی تاثیرگذار بر بازار را شناسایی کنید.
-
تحلیل SWOT:
تحلیل SWOT، یکی از ابزارهای مهم در نگارش طرح توجیهی است. این تحلیل، به شما کمک میکند تا نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها، و تهدیدهای پروژه خود را شناسایی کنید. با استفاده از تحلیل SWOT، میتوانید استراتژیهای مناسبی را برای بهرهگیری از فرصتها، غلبه بر تهدیدها، تقویت نقاط قوت، و کاهش نقاط ضعف تدوین کنید. برای مثال، اگر قصد دارید یک فروشگاه آنلاین راهاندازی کنید، میتوانید از تحلیل SWOT برای شناسایی فرصتهای رشد بازار، تهدیدهای رقابتی، نقاط قوت در زمینه خدمات مشتریان، و نقاط ضعف در زمینه لجستیک استفاده کنید. این تحلیل باید صادقانه و واقعبینانه باشد تا بتوانید استراتژیهای موثری را تدوین کنید.
-
برآورد هزینهها و درآمدها:
یکی از مهمترین بخشهای طرح توجیهی، برآورد هزینهها و درآمدها است. شما باید به طور دقیق، تمام هزینههای مربوط به پروژه خود را برآورد کنید. این هزینهها، شامل هزینههای اولیه (مانند خرید تجهیزات، اجاره مکان، و هزینههای بازاریابی) و هزینههای جاری (مانند حقوق و دستمزد، هزینههای مواد اولیه، و هزینههای تبلیغات) است. همچنین، باید درآمدهای احتمالی خود را برآورد کنید. این درآمدها، شامل فروش محصولات یا خدمات، دریافت حق امتیاز، و سایر منابع درآمدی است. برآورد دقیق هزینهها و درآمدها، به شما کمک میکند تا سودآوری پروژه خود را ارزیابی کنید و تصمیمات مالی مناسبی بگیرید. در این بخش، باید از دادههای واقعی و قابل اعتماد استفاده کنید و از ارائه برآوردهای خوشبینانه خودداری کنید.
-
تحلیل مالی:
پس از برآورد هزینهها و درآمدها، باید تحلیل مالی را انجام دهید. در این مرحله، باید شاخصهای مالی مهمی مانند نرخ بازگشت سرمایه (ROI)، دوره بازگشت سرمایه (Payback Period)، نقطه سربه سر (Break-Even Point)، و ارزش فعلی خالص (NPV) را محاسبه کنید. این شاخصها، به شما کمک میکنند تا جذابیت مالی پروژه خود را ارزیابی کنید و تصمیم بگیرید که آیا سرمایهگذاری در این پروژه منطقی است یا خیر. برای مثال، اگر نرخ بازگشت سرمایه پروژه شما کمتر از نرخ بازگشت سرمایه پروژههای مشابه باشد، ممکن است سرمایهگذاری در این پروژه منطقی نباشد. تحلیل مالی باید شامل سناریوهای مختلف (خوشبینانه، بدبینانه و محتمل) باشد تا بتوانید ریسکهای مالی پروژه را به طور کامل ارزیابی کنید.
-
مدیریت ریسک:
هر پروژهای با ریسکهای مختلفی همراه است. شما باید ریسکهای احتمالی پروژه خود را شناسایی کنید و برنامههایی را برای مدیریت این ریسکها تدوین کنید. ریسکها، میتوانند شامل ریسکهای مالی (مانند نوسانات نرخ ارز، افزایش نرخ بهره، و کاهش فروش)، ریسکهای فنی (مانند مشکلات مربوط به تکنولوژی، خرابی تجهیزات، و کمبود نیروی انسانی متخصص)، و ریسکهای بازاریابی (مانند تغییر سلیقه مشتریان، افزایش رقابت، و کاهش تقاضا) باشند. با تدوین برنامههای مدیریت ریسک، میتوانید از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کنید و خسارات ناشی از این مشکلات را به حداقل برسانید. این برنامهها باید شامل استراتژیهای پیشگیری، کاهش اثرات و انتقال ریسک باشند.
شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع با تکیه بر دانش فنی، تجربه عملی و تیمی متخصص، در تمامی مراحل نگارش طرح توجیهی در کنار شما خواهد بود. ما با بررسی دقیق نیازهای شما و تحلیل جامع بازار، طرح توجیهی ای را ارائه می دهیم که نه تنها سرمایه گذاران را جذب می کند، بلکه نقشه راهی روشن برای موفقیت پروژه شما خواهد بود. در مقایسه با سایر شرکت های مشاوره، شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع با ارائه خدمات تخصصی و سفارشی، به شما کمک می کند تا طرح توجیهی ای را تهیه کنید که به طور کامل با نیازها و اهداف شما مطابقت داشته باشد. به جای استفاده از قالب های آماده و عمومی، ما با بررسی دقیق پروژه شما، طرح توجیهی ای را طراحی می کنیم که به طور خاص برای شما تهیه شده است. این رویکرد، به شما کمک می کند تا از مزایای رقابتی خود بهره مند شوید و احتمال موفقیت پروژه خود را به حداکثر برسانید.
به عنوان مثال، در مقایسه با شرکت مشاوره "آریا طرح"، که بیشتر بر روی پروژه های کوچک و متوسط تمرکز دارد، شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع تجربه گسترده ای در زمینه پروژه های بزرگ و پیچیده دارد. ما با داشتن تیمی متخصص و مجرب، قادر به ارائه خدمات مشاوره ای در زمینه های مختلف صنعتی و اقتصادی هستیم. همچنین، در مقایسه با شرکت "توسعه سازان فردا"، که بیشتر بر روی تحلیل های مالی تمرکز دارد، شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع رویکردی جامع و یکپارچه را در نگارش طرح توجیهی اتخاذ می کند. ما با بررسی تمامی جنبه های پروژه، از جنبه های فنی و مالی گرفته تا جنبه های بازاریابی و مدیریتی، طرح توجیهی ای را ارائه می دهیم که به طور کامل نیازهای شما را برآورده کند. به همین دلیل، شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع بهترین انتخاب برای شما است.
بخش فنی پروژه نیز در نگارش طرح توجیهی اهمیت زیادی دارد. در این بخش، تکنولوژیهای مورد استفاده، فرآیندهای تولید، ظرفیتهای عملیاتی، نیروی انسانی مورد نیاز و امکانات زیرساختی بررسی میشود. نگارش طرح توجیهی باید به گونهای باشد که تمام جنبههای فنی پروژه به دقت توصیف شده باشد. تیم تخصصی شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع، با شناخت عمیق از صنایع مختلف، این بخش از نگارش طرح توجیهی را با دقت انجام میدهد. این بخش باید شامل یک شرح کامل از فرآیند تولید، نمودار جریان مواد، و لیست تجهیزات مورد نیاز باشد.
بخش مالی طرح توجیهی نیز یکی از حساسترین بخشهاست. برآورد سرمایهگذاری اولیه، هزینههای جاری، درآمدهای پیشبینیشده، تحلیل سودآوری، نقطه سربه سر و بازگشت سرمایه از جمله مواردی است که در این بخش باید به دقت محاسبه شود. نگارش طرح توجیهی در این مرحله باید مستند و مبتنی بر دادههای واقعی باشد تا بتواند اعتماد سرمایهگذاران را جلب کند. شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع، با بهرهگیری از مدلهای مالی پیشرفته، این بخش را با بالاترین دقت انجام میدهد. این بخش باید شامل جداول مالی دقیق، نمودارهای تصویری و توضیحات روشن در مورد مفروضات مالی باشد.
در پایان فرآیند نگارش طرح توجیهی، یک گزارش جامع و یکپارچه تهیه میشود که بتواند به عنوان نقشه راه پروژه مورد استفاده قرار گیرد. نگارش طرح توجیهی تنها ارائه اطلاعات نیست؛ بلکه ایجاد یک ابزار تصمیمگیری قوی است که مسیر موفقیت پروژه را هموار میکند. این گزارش باید شامل یک خلاصه اجرایی باشد که به طور خلاصه اهداف، استراتژیها و نتایج مورد انتظار پروژه را بیان کند.
ضرورت اجرای طرح توجیهی و مراحل حیاتی آن
پس از اتمام نگارش طرح توجیهی، مرحله حساستر یعنی اجرای طرح توجیهی آغاز میشود. اجرای طرح توجیهی، یعنی به کارگیری تمام منابع، دانش و برنامهها برای تحقق اهداف تعیینشده در طرح. شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع، با تجربه طولانی در مدیریت پروژه، اجرای طرح توجیهی را با نظارت دقیق و پایش مستمر همراهی میکند. اجرای موفق طرح توجیهی، نیازمند تعهد و همکاری تمامی ذینفعان پروژه است.
اولین مرحله در اجرای طرح توجیهی، تهیه برنامه اجرایی تفصیلی است. این برنامه شامل زمانبندی دقیق فعالیتها، تخصیص منابع، مدیریت ریسکها و برنامههای کنترل پروژه میباشد. اجرای طرح توجیهی بدون برنامه دقیق، میتواند منجر به دوبارهکاری، افزایش هزینهها و تأخیر در پروژه شود. به همین دلیل، شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع، همواره بر اهمیت برنامهریزی اجرایی تاکید دارد. این برنامه باید شامل نمودار گانت و سایر ابزارهای مدیریت پروژه باشد.
مرحله بعدی در اجرای طرح توجیهی، تأمین منابع مالی و انسانی است. تمامی منابع مورد نیاز که در طرح توجیهی مشخص شدهاند، باید به موقع تأمین شوند. اجرای طرح توجیهی موفق، نیازمند هماهنگی کامل میان تیمهای مختلف پروژه است. در این مسیر، نقش مدیریت پروژه بسیار حیاتی است و شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع با ارائه خدمات مدیریت حرفهای پروژه، از آغاز تا پایان در کنار کارفرمایان قرار دارد. مدیریت پروژه باید از ابزارهای مدیریت ارتباطات و مدیریت ذینفعان برای اطمینان از هماهنگی و همکاری استفاده کند.
برای مثال، اگر قصد دارید یک مزرعه پرورش ماهی قزل آلا راهاندازی کنید، پس از تهیه طرح توجیهی، باید به دنبال تامین منابع مالی مورد نیاز باشید. این منابع، میتوانند شامل تسهیلات بانکی، سرمایه گذاری شخصی، یا جذب سرمایه گذار باشند. همچنین، باید نیروی انسانی متخصص را استخدام کنید. این نیروها، میتوانند شامل کارشناسان آبزی پروری، کارگران ماهر، و مدیران باتجربه باشند. با تامین منابع مالی و نیروی انسانی مورد نیاز، میتوانید به سرعت پروژه خود را آغاز کنید و به اهداف خود دست یابید. در این مرحله، باید از یک سیستم مدیریت منابع انسانی کارآمد برای جذب و حفظ نیروی کار متخصص استفاده کنید.
در نهایت، پس از تکمیل اجرای طرح توجیهی، ارزیابی عملکرد پروژه و مستندسازی نتایج اهمیت بالایی دارد. این ارزیابی میتواند در بهبود فرآیندهای آینده و افزایش موفقیت پروژههای بعدی نقش مهمی ایفا کند. ارزیابی عملکرد باید شامل مقایسه نتایج واقعی با اهداف تعیینشده در طرح توجیهی باشد.
تهیه، نگارش و اجرای طرح توجیهی سه مرحله حیاتی در موفقیت هر پروژه هستند. با اتکا به تخصص و تجربه شرکت مهندسین مشاور طرح ریزی صنایع، میتوانید این مسیر پرچالش را با اطمینان طی کنید و به نتایج مطلوب دست یابید. در دنیای پررقابت امروز، سرمایهگذاری بدون طرح توجیهی همانند حرکت در تاریکی است. انتخاب یک تیم حرفهای برای نگارش طرح توجیهی و اجرای طرح توجیهی ، مسیر شما را به سوی موفقیت هموار میکند.
به عنوان مثال، فرض کنید یک شرکت قصد دارد یک خط تولید جدید برای تولید تلفن همراه هوشمند راهاندازی کند. قبل از هر اقدامی، شرکت باید یک طرح توجیهی دقیق و جامع تهیه کند. این طرح توجیهی، باید شامل اطلاعات دقیقی درباره بازار تلفن همراه، رقبا، تکنولوژیهای مورد استفاده، هزینهها و درآمدهای احتمالی، و ریسکهای احتمالی باشد. با استفاده از این اطلاعات، شرکت میتواند تصمیم بگیرد که آیا راهاندازی خط تولید جدید منطقی است یا خیر. اگر طرح توجیهی نشان دهد که پروژه سودآور است و ریسکهای آن قابل مدیریت هستند، شرکت میتواند با اطمینان بیشتری به سمت اجرای پروژه حرکت کند. در غیر این صورت، شرکت باید از اجرای پروژه صرف نظر کند و به دنبال فرصتهای سرمایهگذاری دیگری باشد. این شرکت میتواند از برندهایی مانند Samsung یا Apple به عنوان الگوهایی برای موفقیت در بازار تلفن همراه استفاده کند.
در پایان، باید تاکید کرد که طرح توجیهی، تنها یک سند نیست، بلکه یک ابزار استراتژیک است که به شما کمک میکند تا تصمیمات آگاهانهتری بگیرید و احتمال موفقیت پروژه خود را به حداکثر برسانید. با تهیه یک طرح توجیهی دقیق و جامع، میتوانید از هدر رفت منابع مالی خود جلوگیری کنید، ریسکهای احتمالی را مدیریت کنید، و به اهداف خود دست یابید. به همین دلیل، توصیه میشود که پیش از شروع هرگونه فعالیت اقتصادی یا سرمایهگذاری، تهیه یک طرح توجیهی دقیق و جامع را در اولویت قرار دهید. این طرح توجیهی باید به طور منظم بهروزرسانی شود تا با تغییرات بازار و شرایط اقتصادی هماهنگ باشد.
آدرس : تهران ، میدان تجریش ، خیابان جعفری ، پلاک ۳۶، طبقه اول ، واحد ۲ (بالاتر از تندیس) ، کدپستی: ۱۹۸۹۶۳۴۴۱۴ تلفکس : ۲-۲۲۷۵۰۸۱۱-۰۲۱
پست الکترونیک : info@matsa.co
سوالات متداول طرح توجیهی
طرح توجیهی چیست و چه اهمیتی دارد؟
طرح توجیهی یک سند جامع است که ابعاد مختلف یک پروژه سرمایهگذاری را از نظر فنی، مالی، اقتصادی و اجرایی مورد بررسی قرار میدهد. اهمیت آن در این است که به سرمایهگذاران و تصمیمگیرندگان کمک میکند تا قبل از شروع پروژه، از امکانپذیری و سودآوری آن اطمینان حاصل کنند و ریسکهای احتمالی را شناسایی و مدیریت نمایند.
چه اطلاعاتی در یک طرح توجیهی ارائه میشود؟
یک طرح توجیهی معمولاً شامل اطلاعاتی از قبیل معرفی پروژه، تحلیل بازار، بررسی فنی و تکنولوژیکی، برآورد هزینهها و درآمدها، تحلیل مالی و اقتصادی، بررسی ریسکها و ارائه راهکارهای مدیریتی است. همچنین، ممکن است شامل اطلاعاتی درباره جنبههای اجتماعی و زیستمحیطی پروژه نیز باشد.
چه کسانی به طرح توجیهی نیاز دارند؟
طرح توجیهی برای افراد و سازمانهای مختلفی که قصد سرمایهگذاری در یک پروژه را دارند، ضروری است. این افراد میتوانند شامل کارآفرینان، شرکتهای نوپا، شرکتهای بزرگ، سرمایهگذاران خصوصی، بانکها و موسسات مالی باشند. همچنین، دولتها و سازمانهای دولتی نیز ممکن است برای ارزیابی پروژههای عمرانی و زیربنایی به طرح توجیهی نیاز داشته باشند.
چگونه یک طرح توجیهی خوب تهیه کنیم؟
برای تهیه یک طرح توجیهی خوب، باید به چند نکته توجه کنید: اولاً، اطلاعات مورد استفاده باید دقیق و بهروز باشند. ثانیاً، تحلیلها باید مبتنی بر روشهای علمی و استاندارد باشند. ثالثاً، طرح توجیهی باید به صورت واضح و مختصر نوشته شود. و در نهایت، بهتر است از کمک یک متخصص در زمینه تهیه طرح توجیهی استفاده کنید.
هزینه تهیه یک طرح توجیهی چقدر است؟
هزینه تهیه یک طرح توجیهی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله پیچیدگی پروژه، حجم اطلاعات مورد نیاز، تخصص و تجربه مشاور، و مدت زمان لازم برای تهیه طرح. به طور کلی، هزینه تهیه یک طرح توجیهی میتواند از چند میلیون تومان تا چند ده میلیون تومان متغیر باشد.